ไขข้อสงสัย แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า (EV) เสื่อมไวแค่ไหน และมีอายุการใช้งานจริงกี่ปี?

แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า (EV) คือชิ้นส่วนที่มีมูลค่าสูงที่สุด และเป็นหนึ่งในความกังวลหลักของผู้ที่กำลังตัดสินใจซื้อรถ หลายคนมักนำไปเปรียบเทียบกับแบตเตอรี่สมาร์ทโฟนหรือแล็ปท็อปที่เสื่อมสภาพอย่างรวดเร็วเมื่อผ่านไปเพียงไม่กี่ปี แต่ในความเป็นจริง แบตเตอรี่ของรถ EV ถูกออกแบบมาให้ทนทานและมีวงจรชีวิตที่แตกต่างออกไปมาก

อายุการใช้งานโดยเฉลี่ย

ข้อมูลจากกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ (US Department of Energy) ประเมินว่า แบตเตอรี่ EV ยุคใหม่สามารถใช้งานได้นาน 12-15 ปี ในสภาพอากาศปกติ และ 8-12 ปี ในสภาพอากาศที่รุนแรง ทั้งนี้ การหมดอายุไม่ได้หมายความว่าแบตเตอรี่จะพังหรือรถดับไปเฉยๆ แต่หมายถึงความสามารถในการกักเก็บพลังงาน (Range) ที่ค่อยๆ ลดลงตามกาลเวลา

อัตราการเสื่อมสภาพที่แท้จริง

ผลการศึกษาล่าสุดจาก Geotab ที่วิเคราะห์ข้อมูลจากรถ EV กว่า 22,700 คัน (21 รุ่น) พบว่า แบตเตอรี่มีอัตราการเสื่อมสภาพ (Degradation Rate) เฉลี่ยเพียง 2.3% ต่อปี นั่นหมายความว่าหากคุณขับรถ EV ไปแล้ว 8 ปี แบตเตอรี่จะยังคงความจุไว้ได้ถึง 81.6% ของความจุเดิมจากโรงงาน ซึ่งเพียงพอต่อการใช้งานในชีวิตประจำวันอย่างสบายๆ

โอกาสพังหรือต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่มีน้อยมาก

บริษัทวิจัย Recurrent ได้วิเคราะห์รถ EV กว่า 30,000 คัน และพบว่าการเคลมเปลี่ยนแบตเตอรี่ทั้งแพ็กเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยากมาก โดยอัตราการเปลี่ยนแบตเตอรี่ในรถ EV รุ่นแรกๆ อยู่ที่ 8.5% รุ่นเจเนอเรชันที่สองลดลงเหลือ 2% และรถรุ่นใหม่ๆ ตั้งแต่ปี 2022 เป็นต้นมา มีอัตราการเปลี่ยนเพียง 0.3% เท่านั้น ซึ่งเป็นผลมาจากการพัฒนาคุณสมบัติทางเคมี ระบบหล่อเย็น และซอฟต์แวร์จัดการแบตเตอรี่ (BMS) ที่ก้าวหน้าขึ้นมาก

3 ปัจจัยหลักที่ทำให้แบตเตอรี่เสื่อมสภาพเร็ว

• การชาร์จเร็ว (DC Fast Charge): ผู้ที่ใช้ตู้ชาร์จกำลังไฟสูงกว่า 100 kW เป็นประจำ จะมีอัตราแบตเตอรี่เสื่อมที่ 3% ต่อปี เทียบกับผู้ที่เน้นชาร์จไฟบ้าน (AC) เป็นหลัก ซึ่งเสื่อมเพียง 1.5% ต่อปี

• ความร้อน: การใช้งานในเมืองร้อน จะทำให้แบตเตอรี่เสื่อมเร็วกว่าเมืองหนาวประมาณ 0.4% ต่อปี

• พฤติกรรมการชาร์จ: การปล่อยให้แบตเตอรี่เหลือ 0% หรือชาร์จเต็ม 100% ทิ้งแช่ไว้เป็นเวลานาน จะเร่งให้เซลล์แบตเตอรี่รับภาระหนักและเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

แม้แบตเตอรี่จะมีการเสื่อมสภาพตามกลไกธรรมชาติ แต่ค่ายรถยนต์ส่วนใหญ่มักมอบการรับประกันแบตเตอรี่อยู่ที่ 8 ปี หรือ 160,000 กิโลเมตร (โดยมีเงื่อนไขการเคลมเมื่อความจุลดลงต่ำกว่าเกณฑ์) ข้อมูลในปัจจุบันจึงเป็นเครื่องยืนยันว่า หากคุณซื้อรถ EV รุ่นใหม่ในวันนี้ แบตเตอรี่มักจะมีอายุการใช้งานยาวนานเทียบเท่าหรือมากกว่าอายุการใช้งานของตัวรถเสียอีก